Dinoranger Niels weet alles over dino’s. Tijdens de DinoAdventures neemt hij jou mee op een spannend avontuur, tussen bewegende dino’s. Je kunt deze herfstvakantie zelfs dino-eieren en dinojongen bewonderen. Maar wat weten we eigenlijk over de eieren van miljoenen jaren geleden?
Eeuwenoude dino’s
Dinosaurussen leefden meer dan 65 miljoen jaar geleden. Mensen bestonden toen nog niet. Bizar hè?! Maar hoe weten wij dan zoveel over dino’s en de tijd waarin zij leefden?
Dat komt door fossielen. Dat zijn resten van botten, tanden, eieren en zelfs voetafdrukken die versteend zijn. Paleontologen (wetenschappers die de dino-tijd bestuderen) graven die fossielen op en onderzoeken ze. Het is net alsof je een puzzel maakt waarvan je de helft van de stukjes kwijt bent. Elke keer als er een nieuw fossiel gevonden wordt, kunnen we weer een stukje van het verhaal van de dino’s invullen.
Maar… er blijven altijd gaten in de puzzel. Bijvoorbeeld: welke kleur hadden dino’s? Hoe klonk hun gebrul? En hoe zorgden dinosaurussen voor hun jongen? Daar kunnen we alleen maar naar raden.
Zorgzame ouders
Het gedrag en de opvoeding van dino’s is dus lastig te onderzoeken. Maar niet onmogelijk! Sommige dino’s leken best zorgzame ouders te zijn. Hoe weten we dat?
De protoceratops was zo’n zorgzame ouder. Je kent deze dino vast wel, een kleine dino met een grote kraag achter de kop. Uit fossielen blijkt dat protoceratopsen vaak bij hun nest bleven. Een protoceratops is de eerste dinosoort die als fossiel op een nest met eieren is gevonden. De dino broedde op het nest toen het dier werd aangevallen door een velociraptor. Ook de velociraptor overleefde de aanval niet, want dit fossiel ligt ook op het nest. Tijdens het gevecht zijn beide dino’s waarschijnlijk onder een zandstorm gekomen en overleden. Ook andere fossielen vertellen ons dat ouders en hun jongen dichtbij elkaar bleven. We kunnen dus zeggen dat de jonge protoceratopsen veel bescherming kregen van de ouders.
Leven in kuddes
Net zoals de protoceratops, leefden en broedden veel dinosoorten in groepen. De maiasaura deed dit bijvoorbeeld. Dit zorgt voor extra veiligheid, maar het is ook handig tijdens het zoeken naar voedsel. Zo kunnen de eieren veilig achterblijven bij soortgenoten in de groep.
Eigenlijk zijn vogels nog de enige dino’s die vandaag de dag op aarde leven. Bijvoorbeeld flamingo’s. Deze vogels leven en broeden ook in grote groepen. Het zijn echte koloniebroeders. Zo is er altijd een vogel die op de jongen let. Handig!
Nog een voorbeeld van een zorgzame dino was de triceratops. Deze dinosoort was heel waakzaam over de jongen. Ook zij leefden in kuddes. Wanneer er gevaar dreigde, omcirkelde de hele groep de jongen. Hierdoor kon geen vijand meer bij de jonge dino’s komen en waren zij veilig van de aanval.
Hoe weten we eigenlijk dat de dino’s samenleefden? Paleontologen hebben fossielen van meerdere triceratopsen bij elkaar gevonden. Dit betekent dat zij de laatste fase van hun leven in hetzelfde gebied leefden.
Sommige dinosoorten deden het anders
De protoceratops en de triceratops waren dus zorgzame ouders, net zoals veel andere dinosoorten. Toch waren er ook dinosaurussen die minder goed op hun jongen letten. De diplodocus bijvoorbeeld, een reusachtige planteneter met een lange nek en staart. Deze dino legde veel eieren in een keer en legde deze in een kuil. Hierna keek de moeder hier niet meer naar om.
Als de jongen uit het ei kwamen, stonden zij er alleen voor. Door hun natuurlijk instinct (gevoel) weten de jongen hoe ze moesten overleven, maar dit was niet altijd gemakkelijk. Dit zien we ook in dieren die we nu kennen, zoals bijvoorbeeld de schildpad. Het vrouwtje begraaft haar eieren en laat de warmte van de zon het werk doen. Zo doen alle dieren, en dino’s, het net iets anders.
Het leven was gevaarlijk
Voor jonge dino’s was het leven allesbehalve makkelijk. Ze waren klein, kwetsbaar en vaak een makkelijke prooi. Grote vleeseters, zoals de allosaurus of de snelle velociraptor, joegen graag op jonge planteneters. Soms aten dino’s zelfs hun eigen soortgenoten op.
Maar ook de roofdino’s zelf waren als jong erg kwetsbaar. Kleine allosaurussen moesten goed oppassen voor volwassen vleeseters, zelfs van hun eigen soort. Het was dus eten of gegeten worden.
Jongen leefden samen
De dinosoorten die wel goede ouders waren, broedden lang op hun eieren. Wanneer de jongen ter wereld kwamen, waren de ouders druk bezig met de opvoeding. Hierdoor stonden de oudere jongen er alleen voor. Deze dino’s waren nog niet oud en sterk genoeg om alleen te leven, dan zouden ze een makkelijke prooi zijn voor volwassen vleesetende dino’s. Om elkaar te kunnen beschermen, gingen jonge dino’s daarom wel eens samen in groepen leven. Een vijand zal niet snel een grote groep aanvallen. Slim!
DinoAdventures
Ondanks dat de dinosaurussen meer dan 65 miljoen jaar geleden leefden, weten we dus best veel over hoe ze opgroeiden. Deze herfstvakantie (t/m 26 oktober 2025) kan jij nog meer te weten komen over dino’s en ze zelfs van dichtbij bekijken.
De Dinorgangers hebben namelijk jouw hulp nodig! Er zijn een aantal dinojongen uit het ei gekropen. Een triceratops, een stegosaurus en zelfs een t-rex! Maar… Er is een velociraptor-jong meegenomen door een gestoorde professor die dinojongen kweekt tot levensgevaarlijke dinosaurussen! Help jij mee om het jong te redden en de professor te stoppen?