Heleen Post is gedragsbioloog en dierenwelzijnscoördinator van DierenPark Amersfoort. Zij organiseert daarnaast alle onderzoeken in het park en doet ook zelf onderzoek naar onder andere dieren en hun gedrag.
Tot enkele weken geleden was de mysterieuze jungle De Nacht donker. Je ogen moesten wennen aan weinig licht. En je moest goed kijken… waar heeft de luiaard zich verstopt? En in welk deel van De Nacht hoppen de agouti’s over de grond?
Sinds enkele weken ziet De Nacht er toch een beetje anders uit… Het is namelijk tijd voor een onderzoek! Want hoe zien dieren kleuren eigenlijk? Zien zij dezelfde kleuren als wij? En wat betekent dit voor hun dag- en nachtritme? Op deze vragen hopen wij de komende maanden antwoord te krijgen. Tot die tijd verandert De Nacht dus tijdelijk van kleur.
Licht bepaalt het ritme
Maar voordat we hier antwoord op krijgen, moeten we eerst weten wat licht precies doet. Licht is voor mensen heel belangrijk. Het bepaalt namelijk je ritme: als het donker wordt, weet jouw lichaam dat het nacht is. Het is dus tijd om te slapen. Wanneer de zon in de ochtend opkomt, weet jouw lichaam dat de dag weer is begonnen.
Voor dieren geldt dit ook! Of nou ja… bijna alle dieren. Bij nachtdieren is dit juist andersom. Deze dieren zijn ’s nachts actief. Door in de nacht wakker te blijven, vergroten deze dieren hun overlevingskans. De nachtbrakers gaan roofdieren uit de weg en jagen zelf op prooien. Ook past het nachtritme beter bij het klimaat waarin de dieren leven. In warme gebieden, bijvoorbeeld Zuid-Amerika en delen van Azië, is het overdag veel te warm. Hoe warmer het is, hoe minder actief de dieren zijn. Daarom kiezen zij ervoor om ’s nachts te jagen en overdag te rusten. Slim!
Andere ogen
De effecten van lichten zijn heel interessant, maar zijn anders voor jou en mij dan voor de dieren. Sommige dieren zien andere kleuren dan wij. Gek hè?! Maar welke dat zijn, dat weten we nog niet precies. De dieren kunnen natuurlijk niet met ons praten.
Daarom hebben wij het volgende bedacht: wij kleuren De Nacht voor een paar weken rood. Ondertussen observeren wij heel goed hoe het gedrag van de dieren verandert. Is de doeroecoeli actiever in het rode licht? Dan kunnen we vrijwel met zekerheid stellen dat deze dieren de rode kleur niet kunnen zien. Voor deze diersoort is De Nacht dus pikkedonker.
Vanaf volgende week voeren we hetzelfde onderzoek uit, maar dan met wit gedimd licht, dat het maanlicht nabootst. Ook deze kleur is tijdelijk. Zo komen we erachter welke kleuren het meeste én minste effect hebben op de dieren. Maar ook bekijken we in welke kleuren jij de dieren het beste kunt bewonderen.
Verschil van dag en nacht
Overdag observeert een onderzoeker de dieren in het donker – en nu dus in het rode licht. ‘s Nachts hangen er camera’s om de gedragingen van de dieren te bekijken. Als jij slecht slaapt, is de kans groot dat jij de dag erna op school iets minder actief bent. Dit is bij dieren ook zo! Als de dieren minder actief gedrag vertonen, kijken we naar hun slaappatroon. Hebben de dieren onrustig geslapen? Dan kunnen we dit gedrag dus verklaren.
Hoe nu verder?
Doordat De Nacht nu tijdelijk van kleur verandert, kunnen de onderzoekers zien welke kleuren de nachtdieren kunnen waarnemen – en welke kleuren zij het prettigst vinden. Zo komen we steeds meer te weten over dieren en hun gedrag.
De uitkomsten van dit onderzoek zijn niet alleen handig voor ons, maar ook voor andere dierentuinen. Sommige resultaten nemen we in de toekomst misschien wel over.
Het onderzoek is nog niet klaar; tot halverwege december wandel je door een andere De Nacht dan je gewend bent. We moeten dus nog even geduld hebben voor we weten welke kleuren onze nachtdieren wel óf niet kunnen zien. Maar De Nacht blijft hoe dan ook mysterieus…